Ścieżka powrotu:  Start Ekspertyzy i Opinie Budżet partycypacyjny w Polsce – stan obecny i perspektywy

Budżet partycypacyjny w Polsce – stan obecny i perspektywy

Spis treści:

  1. Budżet partycypacyjny w Polsce – stan obecny i perspektywy (bieżąca strona)
  2. Jońca - budżet

BPW niniejszej opinii chciałbym poruszyć temat, który w Polsce pomału przebija się do świadomości społecznej: budżet partycypacyjny. Są tu w zasadzie dwie kwestie, które mogą, ale nie muszą występować razem:

1) niewiążące konsultacje społeczne budżetu gminy, 

2) budżet partycypacyjny sensu stricto, który oznacza sytuację, w której jakaś część jest wydzielona do swobodnej decyzji ogółu mieszkańców i ta decyzja jest wiążąca. Poniżej zajmę się ta drugą kwestią, ponieważ pełniej wyraża ona ideę demokracji bezpośredniej.

Zacząć należy od kwestii ogólnej: rewolucja techniczna we współczesnym świecie ( Internet, ale przecież nie tylko ) powoduje, że stosowanie instytucji demokracji bezpośredniej jest dużo łatwiejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Nie powinno to pozostawać bez wpływu na podejście ustawodawcy do tych zagadnień.

Procedura przygotowywania i uchwalania budżetu gminy jest uregulowana w art. 233 – 246 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Oczywiście nie ma tam ani słowa o udziale mieszkańców w tych czynnościach. Wiąże się to niewątpliwie z poglądem, ze budżet jest aktem o charakterze bardzo specjalistycznym i lepiej powierzyć go fachowcom. 

Jest za to w art. 234 upoważnienie dla organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego do podjęcia uchwały w sprawie trybu prac nad projektem uchwały budżetowej, ponieważ poziom szczegółowości tej materii na poziomie ustawowym nie jest przesadnie duży w porównaniu z regulacją trybu prac nad ustawą budżetową w skali całego państwa. Uchwała taka ma w szczególności określać: 1) wymaganą szczegółowość projektu budżetu jednostki samorządu terytorialnego, 2) terminy obowiązujące w toku prac nad projektem uchwały budżetowej jednostki samorządu terytorialnego, 3) wymogi dotyczące uzasadnienia i materiały informacyjne, które zarząd przedłoży organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego wraz z projektem uchwały budżetowej. Podkreśliłem zwrot „w szczególności” - ponieważ prawnicy wiedzą, że użycie takich słów w akcie prawnym powoduje, iż ważniejsze jest to, co znajduje się „między wierszami”: że mogą być też inne kwestie.

Otwiera to pewne pole do kreatywności przy tworzeniu niestandardowych rozwiązań. Oczywiście trzeba pamiętać, że w Polsce mamy posunięte niekiedy do absurdu pojmowanie zasady z art. 7 Konstytucji ( „Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa ). Powoduje to, że organy nadzoru i sądy administracyjne mają tendencję do orzekania o niezgodności z prawem niestandardowych rozwiązań, dla których podstawa prawna nie jest wystarczająco wyraźna. Trudno przecież o sytuację bardziej komiczną w demokracji niż to, że władza lokalna chce aktywizacji obywateli, a prawo ( czy tez dominująca wykładnia prawa ) na to nie pozwala. Problem ten jest jednak moim zdaniem na tyle ważny, że usprawiedliwia eksperymenty z wpisaniem do uchwały podjętej na podstawie art. 234 ustawy o finansach publicznych elementów decydowania mieszkańców. 

To, że wprost nie ma żadnej regulacji prawnej na temat budżetu partycypacyjnego, natomiast obowiązuje wspomniany wyżej art. 234 modelowo powinno uzasadniać dwa wnioski:

1) dopuszczalne jest wprowadzenie do procedury budżetowej elementów udziału mieszkańców, bo uchwała może określać też inne kwestie niż wprost tam wymienione,

2) na żadnym etapie tej procedury w obecnym stanie prawnym ten głos nie może być decydujący, bo uchwałę budżetową podejmuje rada gminy i nie może być związana stanowiskiem innych osób.

 

Strona 1 z 2

Wyszukiwarka

Template created by StudioAlfa.pl Joomla Templatki and Copywriting